Jeżeli szukasz „listy zawodów bez opinii starosty” albo informacji o tym, kiedy można pominąć test rynku pracy przy zatrudnianiu cudzoziemca, musisz pamiętać o jednej podstawowej zmianie: od 1 czerwca 2025 r. test rynku pracy został zniesiony w nowych postępowaniach o wydanie zezwolenia na pracę.
Pracodawca co do zasady nie musi już uzyskiwać informacji starosty potwierdzającej brak odpowiednich kandydatów na lokalnym rynku pracy.
Nie oznacza to jednak, że sytuacja na lokalnym rynku pracy nie ma już żadnego znaczenia. Nowe przepisy wprowadziły inny mechanizm, który w określonych przypadkach może ograniczać możliwość uzyskania zezwolenia na pracę dla cudzoziemca.
Czym był test rynku pracy?
Przed 1 czerwca 2025 r. w wielu postępowaniach dotyczących zezwoleń na pracę pracodawca musiał wcześniej zgłosić ofertę pracy do powiatowego urzędu pracy.
Urząd sprawdzał, czy wśród osób bezrobotnych lub poszukujących pracy znajdują się kandydaci mogący podjąć zatrudnienie na oferowanym stanowisku. Wynikiem tej procedury była tzw. informacja starosty.
Dopiero po jej uzyskaniu pracodawca mógł w wielu przypadkach skutecznie przejść do dalszej części procedury związanej z uzyskaniem zezwolenia na pracę.
Od 1 czerwca 2025 r. ten mechanizm został zniesiony w nowych postępowaniach.
Czy obecnie trzeba uzyskiwać informację starosty?
Co do zasady – nie.
Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie przewiduje już testu rynku pracy w dotychczasowej postaci.
Pracodawca składający obecnie nowy wniosek o zezwolenie na pracę nie musi najpierw wykazywać, że na dane stanowisko nie udało się znaleźć odpowiedniego pracownika na lokalnym rynku pracy.
Zmiana ta uprościła procedurę i usunęła jeden z etapów, który wcześniej mógł znacząco wydłużać proces uzyskiwania zezwolenia.
Co zastąpiło test rynku pracy?
Nowe przepisy pozwalają na wprowadzenie lokalnych list zawodów lub rodzajów pracy, w których możliwość zatrudniania cudzoziemców może zostać ograniczona.
Mechanizm działa odwrotnie niż dawny test rynku pracy.
Pracodawca nie musi już udowadniać, że brakuje polskich pracowników. Zamiast tego, jeżeli sytuacja na lokalnym rynku pracy uzasadnia ograniczenie zatrudniania cudzoziemców w określonym zawodzie, może zostać utworzona odpowiednia lista dla danego powiatu.
Starosta może ją określić na uzasadniony wniosek dyrektora powiatowego urzędu pracy, po uzyskaniu wymaganej opinii powiatowej rady rynku pracy. Lista podlega następnie zatwierdzeniu przez wojewodę.
Jeżeli zawód lub rodzaj pracy znajduje się na takiej obowiązującej liście, może to stanowić podstawę odmowy wydania zezwolenia na pracę dla cudzoziemca wykonującego pracę na terenie danego powiatu.
Czy „Barometr zawodów” jest taką listą?
Nie.
Popularny Barometr zawodów pokazuje, w jakich profesjach występuje niedobór lub nadwyżka pracowników. Jest to przydatne narzędzie do analizy rynku pracy, ale nie jest tym samym co ustawowa lista zawodów, w których nie wydaje się zezwoleń na pracę cudzoziemcom.
Przed złożeniem wniosku należy więc sprawdzić informacje publikowane przez właściwy urząd, a nie opierać się wyłącznie na zestawieniu zawodów deficytowych.
Jak sprawdzić sytuację przed zatrudnieniem cudzoziemca?
Przed złożeniem wniosku warto:
- prawidłowo określić stanowisko i rodzaj wykonywanej pracy;
- ustalić miejsce wykonywania pracy;
- sprawdzić, czy dla właściwego powiatu obowiązuje lista ograniczająca wydawanie zezwoleń w danym zawodzie;
- ustalić, czy cudzoziemiec w ogóle potrzebuje zezwolenia na pracę – część cudzoziemców ma swobodny dostęp do rynku pracy albo może korzystać z innej uproszczonej procedury;
- upewnić się, że cudzoziemiec posiada również odpowiednią podstawę legalnego pobytu umożliwiającą wykonywanie pracy.
A co ze sprawami rozpoczętymi przed 1 czerwca 2025 r.?
To istotny wyjątek.
Do postępowań o wydanie zezwolenia na pracę wszczętych przed wejściem w życie nowych przepisów mogą nadal mieć zastosowanie przepisy dotychczasowe.
W takiej sprawie urząd może więc nadal wymagać informacji starosty, jeżeli była ona wymagana według przepisów obowiązujących w chwili wszczęcia postępowania.
Nie należy zatem automatycznie stosować nowych zasad do starszych, nadal prowadzonych spraw.
Czy zawód deficytowy daje obecnie specjalne zwolnienie?
Nie w takim znaczeniu jak wcześniej.
Dawne artykuły i poradniki często wskazywały listy zawodów zwolnionych z obowiązku uzyskania informacji starosty. Po likwidacji testu rynku pracy takie zwolnienie w nowych postępowaniach straciło praktyczny sens, ponieważ sama informacja starosty nie jest już standardowo wymagana.
Obecnie istotniejsze jest sprawdzenie, czy w danym powiecie nie obowiązuje ograniczenie dotyczące konkretnego zawodu.
Podsumowanie
Od 1 czerwca 2025 r. pracodawca składający nowy wniosek o zezwolenie na pracę dla cudzoziemca nie przeprowadza już testu rynku pracy i co do zasady nie uzyskuje informacji starosty.
Zamiast tego należy sprawdzić, czy na terenie powiatu, w którym ma być wykonywana praca, nie obowiązuje lista zawodów lub rodzajów pracy objętych ograniczeniem w wydawaniu zezwoleń.
W przypadku starszych postępowań rozpoczętych przed zmianą przepisów nadal mogą jednak obowiązywać wcześniejsze zasady.
Przepisy dotyczące zatrudniania cudzoziemców regularnie się zmieniają, dlatego przed rozpoczęciem procedury warto sprawdzić aktualny stan prawny i sytuację dotyczącą konkretnego stanowiska oraz cudzoziemca.
