Złożyłeś wniosek o zezwolenie na pobyt w Polsce i… czekasz. Tygodnie zamieniają się w miesiące, a decyzji ani karty pobytu jak nie było, tak nie ma. To frustrująca sytuacja, znana niestety wielu cudzoziemcom w Polsce. Długie oczekiwanie rodzi niepewność co do statusu prawnego, planów zawodowych czy możliwości podróżowania. Dobra wiadomość jest taka, że nie jesteś bezsilny/a. Istnieją kroki prawne, które możesz podjąć.
Wstęp: Frustrujące oczekiwanie – nie jesteś sam/a
Wydłużające się procedury w urzędach wojewódzkich to obecnie częsty problem. Obciążenie urzędników ogromną liczbą wniosków, skomplikowane sprawy wymagające konsultacji, braki kadrowe – to wszystko wpływa na czas oczekiwania. Choć świadomość przyczyn nie zmniejsza frustracji, ważne jest, aby znać swoje prawa i możliwości działania w tej sytuacji.
Stempel w paszporcie – Twoja tarcza ochronna podczas oczekiwania
Pierwszą i najważniejszą rzeczą jest Twój status podczas oczekiwania na decyzję.
Co oznacza stempel i jak długo chroni Twój legalny pobyt?
Jeśli złożyłeś wniosek o zezwolenie na pobyt (czasowy lub stały) w trakcie swojego legalnego pobytu w Polsce (np. ważnej wizy, poprzedniej karty pobytu lub w ramach ruchu bezwizowego) i Twój wniosek nie zawierał braków formalnych (lub uzupełniłeś je w terminie), otrzymujesz stempel w paszporcie. Ten stempel potwierdza, że Twój pobyt w Polsce jest legalny od dnia złożenia wniosku aż do dnia, w którym decyzja w Twojej sprawie stanie się ostateczna. Nawet jeśli Twoja wiza lub poprzednia karta pobytu straci ważność w trakcie oczekiwania, stempel zapewnia Ci legalność pobytu. Możesz również legalnie pracować, jeśli wniosek dotyczył zezwolenia na pobyt z dostępem do rynku pracy (np. jednolite zezwolenie na pobyt i pracę) i spełniałeś warunki do pracy przed złożeniem wniosku lub posiadasz odrębne zezwolenie na pracę.
Ograniczenia pobytu na stemplu (np. podróże)
Choć stempel legalizuje pobyt w Polsce, ma pewne ograniczenia. Przede wszystkim nie uprawnia on do podróżowania po innych krajach strefy Schengen. Wyjazd z Polski oznacza, że powrót może być możliwy tylko po uzyskaniu nowej wizy (chyba że nadal masz ważny dokument uprawniający do wjazdu, np. ważną kartę pobytu innego kraju Schengen lub nadal obowiązuje Cię ruch bezwizowy, którego limit nie został wyczerpany).
Dlaczego to tyle trwa? Możliwe przyczyny opóźnień
Jak wspomniano, główne przyczyny to:
- Ogromna liczba składanych wniosków.
- Braki kadrowe w urzędach.
- Konieczność uzyskania opinii innych organów (np. Straży Granicznej, Policji, ABW).
- Skomplikowany charakter niektórych spraw.
- Konieczność uzupełniania dokumentacji przez wnioskodawców.
Co możesz zrobić samodzielnie? Proaktywne kroki
Zanim sięgniesz po formalne środki, upewnij się, że:
- Twój wniosek był kompletny przy składaniu.
- Odpowiadasz niezwłocznie na wszelkie wezwania urzędu do uzupełnienia dokumentów lub złożenia wyjaśnień.
- Monitorujesz status sprawy (jeśli urząd udostępnia taką możliwość online lub poprzez infolinię – choć kontakt bywa utrudniony).
- Możesz również złożyć w urzędzie standardowe zapytanie o stan sprawy.
Gdy czekanie się przedłuża – formalne środki przyspieszenia
Jeśli ustawowe terminy załatwienia sprawy (które w praktyce często są przekraczane) minęły, a decyzji nadal nie ma, możesz skorzystać z formalnych narzędzi prawnych.
Ponaglenie – pierwszy krok formalny
To pismo kierowane do organu wyższego stopnia (np. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców) za pośrednictwem wojewody, który prowadzi Twoją sprawę. W ponagleniu wskazujesz, że Twoim zdaniem urząd działa opieszale (przewlekłość postępowania) lub pozostaje w bezczynności. Urząd ma obowiązek ustosunkować się do ponaglenia. Choć nie zawsze gwarantuje to natychmiastowe wydanie decyzji, jest to formalny sygnał, że domagasz się załatwienia sprawy i często mobilizuje urząd do działania.
Skarga do sądu administracyjnego – gdy ponaglenie nie działa
Jeśli ponaglenie nie przyniesie skutku, kolejnym krokiem jest złożenie skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA). Sąd zbada sprawę i jeśli uzna skargę za zasadną, może zobowiązać wojewodę do wydania decyzji w określonym terminie. Może również orzec, czy bezczynność lub przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Decyzja pozytywna, a karty nadal brak?
Pamiętaj, że uzyskanie pozytywnej decyzji to nie koniec procesu. Po decyzji musisz jeszcze dopełnić formalności związanych z wydaniem samej karty pobytu (m.in. złożyć odciski palców, jeśli nie zrobiono tego wcześniej, uiścić opłatę za kartę). Produkcja dokumentu również może potrwać kilka tygodni. Czasem opóźnienia występują na tym etapie.
Historia Anny: Od frustracji do działania
Anna, specjalistka IT z Białorusi, czekała na decyzję w sprawie karty pobytu już 10 miesięcy. Stempel w paszporcie zapewniał legalny pobyt, ale brak decyzji blokował jej plany wakacyjne i powodował stres u pracodawcy. „Czułam się bezradna, infolinia urzędu ciągle była zajęta” – wspomina. „Zdecydowałam się na pomoc prawną. Kancelaria pomogła mi przygotować i złożyć ponaglenie. Po około miesiącu od złożenia ponaglenia, urząd wezwał mnie do odbioru decyzji, która okazała się pozytywna! To była ogromna ulga.”
Podsumowanie: Nie trać nadziei, działaj!
Długie oczekiwanie na kartę pobytu jest trudne, ale pamiętaj, że stempel w paszporcie chroni Twój legalny pobyt. Masz również prawo domagać się od urzędu sprawnego działania. Monitoruj sprawę, a jeśli opóźnienie jest znaczące, rozważ skorzystanie z formalnych środków, takich jak ponaglenie czy skarga do sądu.
Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu ponaglenia lub skargi? Nie jesteś pewien/a swojego statusu lub jakie kroki podjąć? Skontaktuj się z naszą kancelarią. Nasi specjaliści ds. imigracji pomogą Ci ocenić sytuację i wybrać najlepszą strategię działania.
