Rozwód stanowi skomplikowany proces. W Polsce można rozwieść się tylko na drodze procedury sądowej. W niektórych krajach procedura ta jest jednak możliwa także w Urzędzie Stanu Cywilnego (USC). Ze względu na te rozbieżności, rozwód dokonany za granicą w urzędzie (tzw. rozwód administracyjny) należy uznać także w Polsce za pomocą sądu. Jak to zrobić oraz jakie mogą wystąpić konsekwencje w przypadku niezatwierdzenia?
Do jakiej instytucji powinieneś się wrócić w sprawie uznania?
Właściwą instytucją będzie sąd okręgowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby wnioskującej o uznanie. Wynika to z braku rozwodów administracyjnych w naszych regulacjach prawnych – to, że rozwiodłeś się za granicą w urzędzie nie oznacza, że taką samą procedurą jesteś w stanie zrobić to w Polsce. Należy traktować rozwody zgodnie z polskimi przepisami – właściwą instytucją jest więc sąd okręgowy.
Jednak co w sytuacji, kiedy wnioskodawca nie posiada miejsca zamieszkania w Polsce? W tym wypadku konieczne będzie udanie się do Warszawy, ponieważ właściwą instytucją staje się Sąd Okręgowy w Warszawie.
Jakie dokumenty musisz przygotować?
Sąd, aby uznać małżeństwo, musi oprzeć się na konkretnych dokumentach. Do najważniejszych z nich należą:
- Oryginalny zagraniczny akt małżeństwa:
W przypadku aktu małżeństwa, do zatwierdzenia go nie jest potrzebna procedura sądowa, a wystarczy wizyta w Urzędzie Stanu Cywilnego. Przeniesienie aktu małżeństwa jest kluczowe – żeby uznać rozwód, w systemie prawnym musi się najpierw pojawić wiadomość o małżeństwie.
Aby USC mógł dokonać uznania oryginalnego aktu małżeństwa, musi otrzymać właśnie ten oryginalny akt małżeństwa
W niektórych państwach obowiązuje praktyka niewydawania aktów małżeństwa już po przeprowadzeniu rozwodu. Należy wtedy wystąpić do urzędu właściwego państwa o wydanie zaświadczenia o zawarciu małżeństwa - Oryginalny zagraniczny akt rozwodu
Najważniejszym dokumentem w procedurze zatwierdzenia zagranicznego rozwodu będzie oczywiście oryginalny zagraniczny akt rozwodu.
Jednakże, jak zostało już zaznaczone wyżej, nie załatwisz tej sprawy w Urzędzie Stanu Cywilnego, lecz będziesz musiał zwrócić się do właściwego sądu okręgowego – to on będzie zdolny do zatwierdzenia zagranicznego aktu rozwodu.
Jeżeli udasz się w tej sprawie do Urzędu Stanu Cywilnego, nie przyjmie twojego zgłoszenia, ponieważ zgodnie z przepisami nie jest uprawniony do działania w tej dziedzinie.
- Tłumaczenia przysięgłe
Powyższe dokumenty muszą zostać dostarczone wraz z ich tłumaczeniem. Ważne, aby było to tłumaczenie dokonane przez upoważnionego do tego specjalistę, czyli tłumacza przysięgłego. Tylko takie tłumaczenia zostaną wykorzystane przez sąd lub urząd.
Czas i koszty procedury zatwierdzenia rozwodu administracyjnego
Nie jest możliwe podanie dokładnego przedziału czasowego, w jakim sąd zajmie się sprawą – należy uzbroić się w cierpliwość, ponieważ cała procedura może potrwać do kilku miesięcy
Obowiązuje jednolita stawka pobierana przez sądy w sprawach uznawania zagranicznych rozwodów, która wynosi 300 zł (art. 24 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych)
Kontakt z byłym małżonkiem
Fizyczny udział byłego małżonka nie jest konieczny w procedurze uznania zagranicznego aktu rozwodu. Konieczne jest natomiast poinformowanie go o samym fakcie prowadzonego postępowania, a także doręczenia mu decyzji w sprawie uznania rozwodu . Zawiadomienie go polega na dostarczeniu mu powyżej informacji na jego adres do doręczeń elektronicznych bądź pod adres zamieszkania (art 39 k.p.a.). Wymóg ten istnieje także w przypadku, gdy były małżonek znajduje się za granicą – sąd okręgowy wystąpi w sprawie doręczenia do właściwego organu zagranicznego (art 1132 k.p.c.)
Sprawa komplikuje się nieznacznie w przypadku, jeżeli nie znamy miejsca pobytu byłego małżonka. W takiej sytuacji konieczne będzie powołanie przez sąd kuratora. Najważniejszym zadaniem kuratora jest ustalenia miejsca osoby nieobecnej – dzięki temu korespondencja będzie mogła odbywać się bezpośrednio z nią. Jeżeli kuratorowi nie uda się ustalić miejsca pobytu, sam przejmuje na siebie kwestię reprezentacji nieobecnego małżonka (art 184 k.r.o)
Konsekwencje niezatwierdzenia zagranicznego rozwodu administracyjnego
Niezatwierdzenie rozwodu administracyjnego może pociągać za sobą poważne konsekwencje zarówno na gruncie prawa cywilnego, jak i karnego.
- Jeżeli twoje akty stanu cywilnego będą stwierdzały nieprawdę, dany akt może zostać unieważniony (art. 39 p.a.s.c.)
- Jeżeli celowo wprowadzisz urzędnika w błąd co do swojego stanu cywilnego, będziesz zagrożony karą pozbawienia wolności do lat 3 (art. 272 k.k.)
- Nie będziesz mógł/mogła zawrzeć nowego związku małżeńskiego – w świetle polskiego prawa nadal będziesz w poprzednim związku, a zawarcie nowego byłoby postrzegane jako bigamia (art. 13 k.r.o.)
- Jeżeli zajdziesz w ciążę, domniemanym ojcem dziecka pozostanie twój poprzedni małżonek – w Polskich aktach nadal będzie twoim formalnym partnerem (art. 62 k.r.o.)
Skutek uznania zagranicznego rozwodu
Przejście procedury sądowej, która uznana zagraniczny rozwód administracyjny, jest ważne, lecz nie załatwia sprawy całkowicie. Kiedy już sąd rozstrzygnie sprawę, konieczne będzie udanie się do Urzędu Stanu Cywilnego, w którym zatwierdziłeś oryginalny zagraniczny akt małżeństwa – posiadając sądowo potwierdzony rozwód, Urząd będzie teraz mógł nanieść wzmiankę o nim na zatwierdzony wcześniej oryginalny zagraniczny akt małżeństwa.
Podsumowanie
Rozwodu nie należy zatajać, należy zarejestrować go w drodze procedury sądowej. Jakkolwiek może wydawać się to uciążliwe i czasochłonne, warto zabezpieczyć się w ten sposób przed możliwymi negatywnymi skutkami zatajania informacji o rozwodzie.
